المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

131

التنبيه والإشراف ( فارسي )

كتاب به اجمال بياريم و در كتابهاى سابق بشرح آورده‌ايم . طورهاى مقدس نصارى چهار است : اول طور سيناست كه خدا از آنجا با موسى سخن گفت و تورات را به دو نازل كرد . و از آنجا تا شهر قلزم چند روز راه و تا رايه كه ساحل درياى قلزم است يك روز و كمى راه است . دوم طور هارون است كه تا طور سينا چند روز راه است . سوم طور زيتاست كه ياد كرديم . چهارم طور اردن ما بين فلسطين و طبريه است و همه مربوط به نصاراى ملكانى است . طور بمعنى كوه است . هيلانى كليساى حمص را نيز بساخت كه يكى از عجايب جهان است و بر چهار پايه برآمده است ، با كليساى رها كه يكى از چهار اعجوبهء مشهور جهان است . هيلانى از ولايت رها بود از دهكده‌اى كه تا روزگار ما بنام تل فخار معروف است و بر راه آمد است . ما خبر قسطنس پدر قسطنطين را و اينكه چرا وقتى هيلانى را ديد با او ازدواج كرد يادكرده‌ايم . عجايب چهارگانهء جهان مسجد جامع دمشق و منارهء اسكندريه و پل سنجه و همين كليساى رهاست . بعضى نصارى كه مؤلفان تاريخ و سرگذشت بوده‌اند از روى غفلت پنداشته‌اند كه هيلانى مادر قسطنطين در سال هفتم پادشاهى پسرش قسطنطين بشام رفته و اين خطائى بزرگ است زيرا قسطنطين بسال بيستم پادشاهى خود بدين نصارى گرويد . مسعودى گويد : قسطنطين پيش از نصرانى شدن و پس از آن اخبار و سرگذشتها دارد ، با تدبيرها در كار ملك و دين ، با سفرها و جنگهايش كه ما همه را در كتاب اخبار الزمان و من ابادة الحدثان من الامم الماضية و الاجيال الخالية و الممالك الداثرة و كتاب اوسط كه پس از آن بوده است و دو نسخهء اخير كتاب مروج الذهب و معادن الجوهر و كتاب فنون المعارف و ماجرى فى الدهور السوالف و كتاب الاستذكار